1.ประวัติความเป็นมา เดิมอำเภอเขาสวนกวางขึ้นอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น ด้วยเหตุที่พื้นที่ และเขตการปกครองของอำเภอน้ำพองในระหว่างปี พ.ศ. 2521 พื้นที่กว้างขวาง ยากลำบากต่อราษฎรในการเดินทางติดต่อราชการกับส่วนราชการต่าง ๆ ณ ที่ว่าการอำเภอ ซึ่งอยู่ห่างออกไปราว 26 – 61 กิโลเมตร ประกอบกับภาวะเศรษฐกิจ การค้าของราษฎรบริเวณท้องที่ต่างๆ บริเวณทิศเหนือของอำเภอ (อำเภอน้ำพองขณะนั้น)อันประกอบด้วยตำบลเขาสวนกวาง ตำบลนางิ้ว ตำบลดงเมืองแอม ความเจริญก้าวหน้าและเป็นแหล่งชุมชนใหญ่อีกแห่งหนึ่ง กระทรวงมหาดไทยจึงได้ประกาศยกฐานะท้องที่ตำบลต่าง ๆ ในขณะนั้นขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ เรียกว่า “ กิ่งอำเภอเขาสวนกวาง ” เมื่อปี 2521 โดยถือเอาชื่อกิ่งอำเภอตามบริเวณที่ตั้งศูนย์ราชการ บริเวณบ้านทางพาด บ้านหนองกุง บ้านเขาสวนกวาง ตำบลเขาสวนกวาง ริมถนนมิตรภาพ สายขอนแก่น – อุดรธานี ตรงหลักกิโลเมตรที่ 49 เป็นที่ตั้งกิ่งอำเภอ ต่อมาเมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2528 เมื่อสภาพของท้องที่มาความเจริญก้าวหน้ายิ่งขึ้นชุมชนมีจำนวนหนาแน่น ประกอบกับมีการแยกท้องที่การปกครองออกจากตำบลนางิ้ว เป็นตำบลโนนสมบูรณ์ และท้องที่ตำบลเขาสวนกวางออกเป็น ตำบลคำม่วง จึงได้มีการยกฐานะเป็นอำเภอเขาสวนกวาง ความเป็นมาของชื่ออำเภอ “เขาสวนกวาง” ไม่มีหลักฐาน หรือเอกสารยืนยันได้แน่นอนว่าเป็นมาอย่างไร คงมีเพียงคำบอกเล่าของคนรุ่นก่อนที่บอกเล่าต่อ ๆ มาว่า เดิมมีพื้นที่อำเภอ เขาสวนกวางบริเวณตำบลเขาสวนกวาง เป็นพื้นที่อันประกอบด้วยภูเขาเตี้ยๆ ประกอบกับป่าดงดิบ มีทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ สัตว์ป่าชุกชุม โดยเฉพาะอย่างยิ่งสัตว์ป่าจำพวกกวาง ละอง ละมั่ง ชาวบ้านที่ขึ้นไปล่าสัตว์และหาของป่าจึงเรียกภูเขาบริเวณดังกล่าวว่า “ เขาสวนกวาง” ครั้นต่อมาเมื่อราษฎรที่อพยพมาจากพื้นที่น้ำท่วมเหนือบริเวณก่อสร้างเขื่อนอุบลรัตน์ หรือ “พองหนีบ” เข้ามาอยู่อาศัยมากขึ้น จึงปรากฏเป็นชุมชน หมู่บ้านที่มีประชากรหนาแน่น จนในที่สุด มีการยกฐานะชุมชนดังกล่าวขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ และอำเภอตามลำดับ ดังกล่าวมา

1.ประวัติความเป็นมา เดิมอำเภอเขาสวนกวางขึ้นอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น ด้วยเหตุที่พื้นที่ และเขตการปกครองของอำเภอน้ำพองในระหว่างปี พ.ศ. 2521 พื้นที่กว้างขวาง ยากลำบากต่อราษฎรในการเดินทางติดต่อราชการกับส่วนราชการต่าง ๆ ณ ที่ว่าการอำเภอ ซึ่งอยู่ห่างออกไปราว 26 – 61 กิโลเมตร ประกอบกับภาวะเศรษฐกิจ การค้าของราษฎรบริเวณท้องที่ต่างๆ บริเวณทิศเหนือของอำเภอ (อำเภอน้ำพองขณะนั้น)อันประกอบด้วยตำบลเขาสวนกวาง ตำบลนางิ้ว ตำบลดงเมืองแอม ความเจริญก้าวหน้าและเป็นแหล่งชุมชนใหญ่อีกแห่งหนึ่ง กระทรวงมหาดไทยจึงได้ประกาศยกฐานะท้องที่ตำบลต่าง ๆ ในขณะนั้นขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ เรียกว่า “ กิ่งอำเภอเขาสวนกวาง ” เมื่อปี 2521 โดยถือเอาชื่อกิ่งอำเภอตามบริเวณที่ตั้งศูนย์ราชการ บริเวณบ้านทางพาด บ้านหนองกุง บ้านเขาสวนกวาง ตำบลเขาสวนกวาง ริมถนนมิตรภาพ สายขอนแก่น – อุดรธานี ตรงหลักกิโลเมตรที่ 49 เป็นที่ตั้งกิ่งอำเภอ ต่อมาเมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2528 เมื่อสภาพของท้องที่มาความเจริญก้าวหน้ายิ่งขึ้นชุมชนมีจำนวนหนาแน่น ประกอบกับมีการแยกท้องที่การปกครองออกจากตำบลนางิ้ว เป็นตำบลโนนสมบูรณ์ และท้องที่ตำบลเขาสวนกวางออกเป็น ตำบลคำม่วง จึงได้มีการยกฐานะเป็นอำเภอเขาสวนกวาง ความเป็นมาของชื่ออำเภอ “เขาสวนกวาง” ไม่มีหลักฐาน หรือเอกสารยืนยันได้แน่นอนว่าเป็นมาอย่างไร คงมีเพียงคำบอกเล่าของคนรุ่นก่อนที่บอกเล่าต่อ ๆ มาว่า เดิมมีพื้นที่อำเภอ เขาสวนกวางบริเวณตำบลเขาสวนกวาง เป็นพื้นที่อันประกอบด้วยภูเขาเตี้ยๆ ประกอบกับป่าดงดิบ มีทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ สัตว์ป่าชุกชุม โดยเฉพาะอย่างยิ่งสัตว์ป่าจำพวกกวาง ละอง ละมั่ง ชาวบ้านที่ขึ้นไปล่าสัตว์และหาของป่าจึงเรียกภูเขาบริเวณดังกล่าวว่า “ เขาสวนกวาง” ครั้นต่อมาเมื่อราษฎรที่อพยพมาจากพื้นที่น้ำท่วมเหนือบริเวณก่อสร้างเขื่อนอุบลรัตน์ หรือ “พองหนีบ” เข้ามาอยู่อาศัยมากขึ้น จึงปรากฏเป็นชุมชน หมู่บ้านที่มีประชากรหนาแน่น จนในที่สุด มีการยกฐานะชุมชนดังกล่าวขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ และอำเภอตามลำดับ ดังกล่าวมา 2.เนื้อที่/พื้นที่ 330 ตร.กม. 3.สภาพภูมิอากาศโดยทั่วไป อากาศร้อน ในฤดูร้อน ร้อนจัด ฤดูหนาว จะหนาวจัด ลมแรง ข้อมูลการปกครอง 1.ตำบล.......5.... แห่ง 3.เทศบาล..1.....แห่ง 2.หมู่บ้าน....56.... แห่ง 4.อบต........5 ... แห่ง ข้อมูลด้านเศรษฐกิจ 1.อาชีพหลัก ได้แก่ - ปลูกอ้อย - ปลูกมันสำปะหลัง - ทำนา - ค้าขายไก่ย่าง 2.อาชีพเสริม ได้แก่ ข้าวหลาม 3.จำนวนธนาคาร มี 2 แห่ง ได้แก่ ธนาคารกรุงเทพฯ โทร. 0-4344-9019 ธนาคาร ธ.ก.ส. โทร. 0-4344-9191 4.จำนวนห้างสรรพสินค้า มี - แห่ง ด้านสังคม 1.โรงเรียนมัธยม ได้แก่ ร.ร.เขาสวนกวางวิทยานุกูล โทร. 0-4344-9106 ร.ร.ดงบังวิทยายน ร.ร.นางิ้ววิทยาสรรค์ โทร. 0-4343-1575 2.มหาวิทยาลัย ได้แก่ - ด้านทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญของอำเภอ แหล่งก๊าซธรรมชาติ ดำเนินการโดย บ.เฮลส์(ไทยแลนด์) จก. ภายใต้โครงการก๊าซธรรมชาติภูฮ่อม หลุมที่5 ที่บ้านโนนหัวช้าง ม.8 ต.โนนสมบูรณ์ ซึ่งได้เปิดท่อส่งก๊าซไปที่โรงแยกก๊าซน้ำพอง ด้านประชากร 1.จำนวนประชากรทั้งสิ้น รวม 36,801 คน 2.จำนวนประชากรชาย รวม 18,652 คน 3.จำนวนประชากรหญิง รวม 18,488 คน 4.ความหนาแน่นของประชากร 111 คน/ตร.กม. ด้านการคมนาคม 1.ทางบก - รถยนต์ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2 - สถานีขนส่ง หมายเลขโทรศัพท์ - - สถานีรถไฟ หมายเลขโทรศัพท์ - 2.ทางน้ำ - ท่าเรือขนส่งโดยสาร หมายเลขโทรศัพท์ - - ท่าแพขนานยนต์ หมายเลขโทรศัพท์ - 3.ทางอากาศ - ท่าอากาศยาน หมายเลขโทรศัพท์ - ด้านการเกษตร และอุตสาหกรรม 1.ผลผลิตทางการเกษตรที่สำคัญ ได้แก่ อ้อย มันสำปะหลัง ข้าว 2.ชื่อแหล่งน้ำที่สำคัญได้แก่ (แม่น้ำ/บึง/คลอง) ลำห้วยเสือเต้น 3.โรงงานอุตสาหกรรมที่สำคัญ ได้แก่ โรงงานไทย - เยอรมัน โซล่า ที่ตั้ง ม.11 ต.คำม่วง อ.เขาสวนกวาง